Du Lịch Cộng Đồng

Du lịch cộng đồng – Ở cùng người bản địa

Du lịch cộng đồng là hành trình trở về với nhịp sống bản làng, nơi du khách được hòa mình vào không khí sinh hoạt của người Cơ Tu – cùng nấu ăn, dệt vải, lên rẫy hay đốt lửa trại bên nhà Gươl.

Khu du lịch cộng đồng Thượng Lộ là điểm sáng trong mô hình du lịch cộng đồng tiêu biểu của xã Khe Tre, cách trung tâm Khe Tre khoảng 6km. Con đường nhỏ dẫn vào làng len giữa những rừng keo và nương ngô xanh mướt, đưa du khách đến với không gian văn hóa đậm đà bản sắc Cơ Tu.

Không gian bản làng

Những ngôi nhà sàn gỗ lợp mái tranh nằm san sát, phía trước là vườn rau, phía sau là bờ suối trong veo. Giữa làng, nhà Gươl – trung tâm sinh hoạt cộng đồng – nổi bật với những hoa văn chạm khắc tinh xảo, tượng gỗ người và thú được đặt quanh sân như canh giữ bình yên cho bản. Khói bếp tỏa nghi ngút, tiếng chày giã gạo, tiếng trẻ con cười đùa – tất cả tạo nên âm thanh ấm áp của cuộc sống miền sơn cước.

Một ngày sống cùng người Cơ Tu

Du khách đến đây có thể tham gia vào nhịp sinh hoạt thường ngày của người dân – mộc mạc mà đầy trải nghiệm. Buổi sáng, theo chân người dân ra rẫy hái rau rừng, thu măng, bắt cá suối, tìm hiểu cách trồng sắn, phơi bắp, hoặc chăm sóc vườn, nghe họ kể chuyện rừng, những truyền thuyết về dòng suối, con thác, về cách người Cơ Tu gọi tên từng loài cây, loài chim. Buổi trưa, cùng gia chủ nấu ăn – cơm lam, nướng gà đồi, giã muối ớt rừng, nấu canh lá, dùng bữa trong không gian nhà sàn, bữa cơm giản dị mà ấm cúng, chủ nhà thường mời khách uống rượu cần – "thức uống kết nối" của người Cơ Tu – như một lời chào thân mật. Buổi chiều, tham gia lớp học thủ công: dệt zèng, đan lát, làm rượu cần.

Nếu như rừng núi là hơi thở của Nam Đông, thì Chợ Khe Tre chính là trái tim của đời sống thường nhật nơi đây.

Nằm ở vị trí trung tâm của xã Khe Tre – ngay bên tuyến đường nối thành phố Huế với các xã miền núi Nam Đông, Long Quảng – Chợ Khe Tre là chợ lớn nhất và sầm uất nhất của huyện Nam Đông, nơi diễn ra hoạt động buôn bán, trao đổi hàng hóa hằng ngày.

Không gian và hoạt động buôn bán

Chợ mở cửa từ rất sớm, khi sương còn phủ trắng mái ngói. Khoảng năm giờ sáng, những thương lái, tiểu thương và người dân có thói quen đi chợ sớm đã tấp nập tụ về trung tâm. Tiếng rao, tiếng cười, tiếng gọi nhau vang vọng khắp khu chợ nhỏ – âm thanh quen thuộc mở đầu cho một ngày mới giữa núi rừng.

Các gian hàng dần sáng đèn, khói bếp nghi ngút từ các quầy ẩm thực lan tỏa khắp không gian. Người bán sắp xếp từng rổ rau, bó măng, chùm chuối, chai mật ong, rổ cá suối; người mua chọn lựa kỹ lưỡng từng món hàng cho bữa cơm trong ngày.

Hàng hóa ở đây phong phú, phục vụ đầy đủ nhu cầu thiết yếu của người dân: rau rừng, măng tươi, cá suối, cá biển, thịt heo, cá đồng, gạo nếp, trái cây vườn nhà, hàng tạp hóa, gia vị, quần áo và các mặt hàng sinh hoạt thường ngày…

Không khí trong chợ không ồn ào như phố thị, mà ấm áp, thân tình và chan hòa. Người bán không mời mọc, chèo kéo, chỉ nhẹ nhàng cười chào; người mua, dù là khách phương xa, cũng dễ dàng hòa vào nhịp sống mộc mạc. Với người Nam Đông, đi chợ không chỉ là mua bán – đó là thói quen, là niềm vui nhỏ khởi đầu một ngày, là dịp gặp gỡ, trao chuyện và sẻ chia.

Hương vị buổi sáng nơi chợ Khe Tre

Nếu có dịp đến Khe Tre vào buổi sáng, hãy dành ít nhất một giờ để dạo chợ và thưởng thức bữa sáng: Ngồi ghé bên hàng bánh canh cá lóc, những nồi bún khói bốc lên nghi ngút, nghe tiếng mưa rừng rơi nhẹ trên mái tôn; hoặc thưởng thức đĩa bánh bèo, bánh ít – chỉ chừng đó thôi cũng đủ để cảm nhận trọn vẹn hương vị núi rừng trong từng miếng ăn.

Nếu Chợ Khe Tre là nhịp sống đời thường, thì Chợ Phiên lại là ngày hội lớn nhất của vùng cao, nơi sắc màu văn hóa của dân tộc Kinh – Cơ Tu hòa quyện trong không khí rộn ràng, thân thiện và đậm đà bản sắc miền sơn cước.

Chợ phiên được tổ chức vào thứ Bảy hằng tuần, họp từ sáng sớm đến tối muộn, thu hút hàng trăm người dân và du khách khắp nơi về tham quan, mua sắm, thưởng thức ẩm thực, và giao lưu văn hóa. Khi đêm xuống, khu chợ sáng bừng lên trong ánh đèn và tiếng nhạc – chương trình giao lưu văn nghệ cuối tuần trở thành điểm nhấn đặc sắc, nơi người dân và du khách cùng hòa vào điệu nhạc, tiếng cồng chiêng, và những bài hát quê hương giữa trời núi Nam Đông.

Mỗi món hàng – một câu chuyện

Đi giữa chợ phiên, du khách sẽ thấy không chỉ là cảnh mua bán, mà còn là những câu chuyện cuộc sống. Người phụ nữ Cơ Tu giới thiệu cách ủ rượu bằng men lá; bác nông dân khoe nông sản được mùa; em nhỏ cười tươi khi mời khách thử món bánh A Cuốc nóng hổi.

Từng món hàng đều mang dấu ấn của thiên nhiên và bàn tay lao động cần cù: măng rừng, tiêu rừng, mật ong, rượu cần, chuối sấy – sản phẩm của núi rừng Trường Sơn; rau sạch, trái cây, đồ gia dụng, quần áo – mang từ vùng đồng bằng lên. Sự kết hợp ấy tạo nên một không gian giao thoa giữa miền núi và đồng bằng, giữa truyền thống và hiện đại.

Buổi tối – Đêm hội văn hóa giữa chợ

Khi mặt trời lặn sau dãy Trường Sơn, chợ phiên sẽ bước sang một diện mạo khác: lung linh và náo nhiệt. Những ánh đèn treo khắp sân, dàn cồng chiêng và tiếng trống bắt đầu vang lên. Người dân và du khách quây quần quanh sân khấu ngoài trời – nơi diễn ra chương trình giao lưu văn nghệ cuối tuần.

Các tiết mục được trình bày bởi chính người dân địa phương: điệu múa Tung Tung Da Dá hùng tráng, tiếng hát dân ca Cơ Tu vút vời trong đêm núi, những bài hát về quê hương Nam Đông được ngâm nghèo bởi giọng ca không chuyên nhưng đầy tình cảm. Không gian trở nên sôi động khi người xem cùng tham gia nhảy theo nhịp cồng chiêng, hát theo những giai điệu quen thuộc.

Đêm ở Chợ Phiên không chỉ là giao lưu văn nghệ – mà còn là dịp để mọi người gặp gỡ, gắn kết và cùng nhau tận hưởng không khí hội làng đầy màu sắc.